Iedereen kent het Rusland van televisie en van de geschiedenisboeken: een bar koud land vol met raketten, beren en schakers. Overal troosteloze flats met daarin even troosteloze mensen die zich bezatten aan thuisgestookte wodka. Het schrift ziet eruit alsof het alleen gestempeld of gebeiteld wordt. En zonneschijn heeft nog niemand ooit binnen de Russische grenzen waar kunnen nemen. Vladimir Lenin staat op iedere straathoek, het symbool van de hamer en sikkel wordt er van jongs af aan in geslagen. Kortom, waarom zou iemand in godsnaam naar zo'n land willen?

Om het tegendeel te bewijzen.

Eerste indrukken in Sint-Petersburg

Nadat ik Berlijn achter me gelaten had was het tijd voor de grootste reis van m'n leven tot nu toe. Ik was hier voor het vertrek naar Berlijn al zenuwachtig voor, maar de zenuwen werden wat onderdrukt door alle impressies die ik in Berlijn had opgedaan.
Deze reis ging naar Rusland, te beginnen in Sint-Petersburg.
Sint-Petersburg is een goede plek om Rusland een beetje te leren kennen als West-Europeaan. Het wordt ook niet voor niets Het venster op het Westen genoemd. Het heeft heel veel Europese invloeden, dat zie je snel als je een beetje om je heen kijkt. Je ziet gebouwen en straten die niet zouden misstaan in Rome, en je ziet grachten die je toch wel aan Amsterdam doen denken. Maar voor de rest is alles vreemd. Het is een vreemde gewaarwording om ineens alles om je heen in het Russisch te zien. Ik moest het een aantal keren hardop zeggen om het te realiseren: "ja, ik ben echt in Rusland". Nadat ik de naam McDonalds, toch wel een van de boegbeelden van het Westerse kapitalisme, in het cyrillisch geschreven zag, wist ik zeker dat het geen droom was.

Sint-Petersburg is een mooie stad. Maar dan voor de ogen. Helaas gooit het verkeer roet in het eten: het centrum is erg druk (maar da's geen verrassing in een miljoenenstad), maar de voertuigen zijn niet allemaal bepaald APK-gekeurd. Zwarte rookwolken, knetterende motoren of verkeersdeelnemers die er een 'sportieve' rijstijl op nahouden: het draagt niet bij aan de lucht- en geluidskwaliteit. Maar eigenlijk is dat het enige minpunt wat ik aan de stad heb kunnen ontdekken, en het is zeker geen reden om er weg te blijven.

Er is veel te zien in de stad. Ik was al onder de indruk van de Nevskij Prospekt, de ruggegraat van het centrum van Sint-Petersburg. Deze grote en lange straat loopt vanaf het Paleisplein in het centrum naar het zuidoosten. Aan deze straat vind je veel winkels, maar hier en daar is wel een paleis, treinstation of een kathedraal te bespeuren. Het krioelt er van de mensen, met name wanneer je richting het centrum gaat.

Ons hotel was vlak buiten de stadskern (maar nog steeds wel in het centrum van Sint-Petersburg). Het betrof hotel Atrium, gevestigd in een zijstraat van de Nevskij Prospekt. Er is een metrostation vlakbij zodat je redelijk snel tussen hotel en centrum kan hoppen. Ik had m'n verwachtingen voor het hotel niet al te hoog gespannen, want tja, 't is toch Rusland. Maar die zorgen waren voor niets, het is een goed verzorgd hotel met schone en moderne badkamers op iedere kamer. Er was zelfs een flatscreen-televisie op m'n kamer waar ik 's avonds naar nagesynchroniseerde Southpark-afleveringen kon kijken.

De metro van Sint-Petersburg

De metro van Sint-Petersburg heb ik een interessant fenomeen gevonden gedurende m'n vierdaags verblijf daar. Het ligt heel diep onder de grond, gemiddeld liggen de stations zo'n 100 meter diep. Dat moet ook wel, want het is lastig om een waterdichte constructie te bouwen in een gebied dat tot in de 17e eeuw een moeras was, mede dankzij de rivier Neva. Deze ondergrondse stations zijn volgens een principe gebouwd dat de horizontale lift heet. Er zijn geen open perrons waar je de treinen ziet aankomen, maar je ziet aan iedere zijde zo'n 20 liftachtige deuren. De treinen stoppen precies bij deze deuren, de treindeuren gaan tegelijkertijd open en dicht met de stationaire deuren. (Dat dichtgaan gaat niet bepaald zachtjes, heb me serieus afgevraagd hoeveel gewonden er per dag vallen van mensen die nog vlug de metro willen halen en tussen de deuren komen). Deze constructie is zo gemaakt dat de stations niet overspoeld worden met water mocht de Neva ergens haar weg vinden in het metrostelsel.

Als je met de metro wil gaan moet je een muntje kopen voor 24 roebel (zo'n 50 eurocent). Eenmaal binnen kan je gebruik maken van het hele net, ongeacht je maar een station verder hoeft of de hele stad doorreist. De Sint-Peterburgse metro is erg tijdrovend, gemiddeld ben je net zoveel aan het lopen en aan het roltrappen dan dat je in de trein zit. De roltrappen zijn minstens 75 meter lang en bij iedere roltrap zit iemand op wacht, die via de intercom mensen toeschreeuwt dat ze hun kinderen bij zich moeten houden of dat je niet mag rennen op de linkerhelft van de roltrap. Als je wilt overstappen kan het best zijn dat je ondergronds nog eens vijf minuten aan het lopen bent van het ene perron naar het andere.

Sint-Petersburg heeft vijf metrolijnen en de stations liggen aanzienlijk verder weg dan in andere steden waar ik de metro's gezien heb. Waar in Berlijn en in Rome de treinen niet eens op gang kunnen komen omdat het volgende metrostation er alweer aankomt, dendert de Sint-Petersburgse trein met een noodgang van 90 km/h een poosje door de ondergrondse tunnels. Dit maakt zo'n lawaai dat een normaal gesprek onmogelijk gemaakt wordt (mede dankzij de open raampjes overal). Wat ook irritant is dat alles heel slecht is aangegeven, je kan niet zien bij welk station je aankomt; het wordt alleen omgeroepen. Na vier dagen was ik nog steeds niet in staat om zelfstandig met de metro te reizen, gelukkig was er al die tijd iemand bij me die de omgeroepen stations wel verstond en wist hoe we van punt A naar punt B kwamen. Ik dacht in Berlijn wel het meest complexe openbaar vervoersnetwerk overwonnen te hebben, maar dit sloeg alles.

Bezienswaardigheden

OK, genoeg gepraat over alle indrukken. Wat is er allemaal te zien? Natuurlijk is daar het Winterpaleis waarin de Hermitage gehuisvest is. Je kan dit gigantische paleis moeilijk mislopen, dit is het hart van Sint-Petersburg. Het is gelegen aan het Paleisplein met een metershoge Alexanderzuil en een niet onaardige paleispoort. Als je langs de Neva loopt springt dit gebouw er toch altijd uit, ondanks dat het niet (veel) hoger is dan de omringende gebouwen. Binnenin zijn tientallen kamers vol met kunststukken van over de hele wereld.
We gingen op donderdag 6 augustus naar de Hermitage, de eerste donderdag van de maand. We hadden de pech dat op deze dagen de toegang gratis is voor het museum, wat resulteert in een wachtrij waar geen einde aan komt. Reken dan voor de wachttijd maar anderhalf uur. Maar ja, je moet toch naar de Hermitage, want dat hoort gewoon bij een bezoek aan Sint-Petersburg.

Naast het Winterpaleis is er natuurlijk nog veel meer te zien. De Neva levert schitterende plaatjes op, met haar bruggen, grote schepen en de ontelbare grote gebouwen die aan de oevers staan. Je hebt ook de Bronzen Ruiter, het standbeeld van Peter de Grote op z'n steigerende paard. Er is de Kunstkamer, een museum met voorwerpen van allerlei volkeren over de hele wereld. Ook is er een collectie misvormde embryo's, het was een liefhebberij van Peter de Grote om dat te verzamelen. Er is de Izaäk-kathedraal, waar je de koepel kan beklimmen voor een mooi uitzicht over de stad. Aan de Nevskij Prospekt vind je de Kazankathedraal waarop je vervolgens weer uitzicht op de Kerk van de Wederopstanding van Jezus Christus. Dit laatste gebouw lijkt zoveel op de Basiliuskathedraal in Moskou (aan het Rode Plein) dat je je afvraagt of je nu in Sint-Petersburg bent of in Moskou.

Op een ander eiland vind je nog de Petrus en Pauluskathedraal. De metershoge gouden torenspits kan je van verre al zien. In deze kerk staat een aantal sacrofagen van belangrijke mensen uit de Russische geschiedenis. De sacrofaag van tsarin Catherina II is hier bijvoorbeeld te vinden. De kerk is overigens in een stijl die ik niet veel meer zou zien in Rusland. Dit was een goed verlichte kerk met veel gouden decoraties, daar waar de gemiddelde orthodoxe kerk toch veel somberder en donkerder is.

Er zijn ook kleinere bezienswaardigheden, waar je zomaar voorbij zou lopen als je Sint-Petersburg niet goed kent. Zo is er vlakbij de Wederopstandingskerk een kade waar zo'n 2 of 3 meter lager een klein platformpje te vinden is met een beeldje van een vogeltje. Het is de bedoeling dat je vanaf de rand muntjes werpt naar het platform. Als het muntje op het platform blijft liggen en niet in het water valt, dan mag je een wens doen. Het was een best leuk spelletje met een hoog "nog-een-keer"-gehalte. Het geluk is in Rusland op bijna iedere straathoek te vinden (in Moskou zelfs bij een standbeeld midden in een metrostation). Er zijn overal wel beeldjes waar je je hand op kan leggen of waar je geld naar toe moet werpen om vervolgens een wens te mogen doen.

Vlak buiten Sint-Petersburg is ook een bezienswaardigheid die je zeker niet mag missen als je in de buurt bent: Peterhof. Er gaan treinen die kant op, maar omdat die niet zo vaak rijden ben je misschien beter af met een busje. In ongeveer een half uur word je zo'n 30 kilometer buiten het stadscentrum gereden, naar de plaats met een groot paleis en twee grote tuinen: de Hoge Tuin en de Lage Tuin.

Zelf ben ik alleen in de tuinen geweest. De Lage Tuin is het indrukwekkendst: volop fonteinen, watervallen, grachten en standbeelden. Je kan hier rustig een paar uurtjes in de tuin doorbrengen; het is erg uitgestrekt en er is genoeg te zien. De verrassingsact in de Lage Tuin wordt verzorgd door de eekhoorntjes, die nabij de paden racen. Half tam dat ze zijn, komen ze op de mensen af en schromen er niet voor om gewoon uit je handen te eten.

Halverwege het bezoek aan Peterhof liet het weer zich eindelijk eens van z'n beste kant zien. Het Sint-Peterburgse weer laat zich doorgaans kort samenvatten als 'grijs'. Het ligt aan zee en dat brengt de nodige wispelturigheid met zich mee. Maar in Peterhof brak de zon eindelijk door en kon ik voor het eerst in Rusland genieten van een strakke blauwe lucht. Het ultieme bewijs dat de zon ook in Rusland schijnt.

Veliki Novgorod

Na de pracht en praal van Sint-Petersburg was het tijd om de miljoenenstad te verlaten: de volgende stad is Veliki Novgorod. Na twee miljoenensteden in een week tijd bezocht te hebben was het tijd voor iets kleinschaligers.

Veliki Novgorod liet me het ware gezicht van Rusland zien, dit kwam toch wel dichterbij aan het Rusland zoals ik dat van de media kende. Vergeet de straten van 70 meter breed, de paleizen en de kolossale kerken van Sint-Petersburg. Hier zijn eenvoudige flatgebouwen te zien, trolleybussen, Lada-taxi's en gaten in de wegen waar je U tegen zegt.

Maar Veliki Novgorod heeft veel te bieden: dit is de oudste stad van het Rusland zoals we dat vandaag de dag kennen. Het Kremlin van Novgorod puilt van historische bezienswaardigheden: eeuwenoude kerkjes, de wachttorens van de Kremlinmuur en de Millenniumklok om er een paar te noemen. Maar het belangrijkste binnen de muren is toch wel de Sofiakathedraal. Dit is het oudste kerkgebouw van Rusland, en op sporadische uitzonderingen na het oudste gebouw van Rusland dat vandaag de dag nog steeds in functie is. Het is een wonder dat dit gebouw nog recht overeind staat na de woelige historie in dit gebied.

De dagen dat ik het Kremlin bezocht, was het binnen de muren een grote puinhoop. Er werd heel hard gewerkt om de straten te betegelen en de gebouwen te renoveren. Want in september zou de stad 1150 jaar bestaan en dat moet gevierd worden. De president zal er zijn en om vage redenen ook Bruce Willis. Geen idee wat die laatste met Novgorod heeft, maar ja, voor hem moet je toch zeker wel zorgen dat alles piekfijn in orde is. Ik liep er dus een maand eerder en kon het moeilijk geloven dat dit binnen een maand af ging zijn. Er werd me ook verteld dat de wethouder die hiervoor verantwoordelijk is waarschijnlijk niet lang meer z'n ambt mag bekleden.

Het Kremlin ligt aan de rivier Volchov, waar ook een strand te vinden is en een voetgangersbrug je naar de oude marktplaats brengt. Al lopende op de brug heb ik het nog onbewust geschopt tot Russische televisie, waar net een cameraploeg een weerimpressie aan het maken was (het was die dag heel erg mooi). 's Avonds kregen we te horen dat we op de lokale televisie waren, maar we waren helaas te laat om onszelf terug te zien. Vlakbij de marktplaats is een fontein te vinden met de wapens van de Hanzesteden, want Veliki Novgorod is namelijk zo'n stad.

De andere volle dag dat ik in Novgorod was, was het tijd om een bruiloftceremonie bij te wonen. Voordat ik daarop inga, wil ik nog zeggen dat ik gedurende m'n hele reis door Rusland ontzettend veel bruidsparen gezien heb. Waar in Nederland je naar de kerk en/of gemeentehuis gaat, allemaal de auto in en achter gesloten deuren in het restaurant verder gaat, horen pasgetrouwde stellen tot het Russische straatbeeld. Vaak zijn ze bezig met een fotosessie, maar ze vallen ook vaak op door de luidruchtige familie die erbij hoort. Op een gegeven moment, later deze reis, heb ik op 1 plein wel 5 of meer bruidsparen gezien. Het was een zaterdag, naast de vrijdag een mooie dag om te trouwen.
Terug naar de bruiloft die ik bijwoonde. Het stel in kwestie was in Moskou al getrouwd, maar ze deden het thuis nog eens over voor de familie van de bruid die er niet bij konden zijn. De ceremonie vond plaats in een openluchtmuseum: een prehistorisch boerendorp vlak buiten Novgorod. Russisch schreeuwende vrouwen in klederdracht en een onduidelijk accent leidden ons door het hele proces van het uitvoeren van allerlei kleine tradities. Denk daarbij aan het eten van brood, het drinken van wodka en wensen aan het bruidspaar op een ballon schrijven. Gelukkig had ik een tolk aan mijn zijde die het een en ander kon vertellen.
Nadat de hele ceremonie klaar was ging de hele familie het busje in die ons weer naar de marktplaats bracht waar we gisteren ook al gewandeld hebben. Hier was een stuk vlakbij de fontein met de Hanzesteden omgebouwd tot altaar waar een huwelijk in de open lucht voltrokken werd.
Toen was het tijd om naar het restaurant te gaan, gelegen in het meer stedelijke gebied van Novgorod (lees: veel flats). Veel eten, veel drinken en onverstaanbare Russische liedjes.
Op het einde van de dag tolde ik helemaal van alle impressies die ik opgedaan had die dag.

De dag daarop was alweer de laatste dag in de oudste stad van Rusland, 's avonds om 21:30 uur stond de trein klaar om ons naar Moskou te brengen. Gewapend met wat wodka en eten konden we de treinreis goed aanvangen. De coupé's zijn vrij geriefelijk, er zijn kussens en schoon beddengoed aanwezig voor de nodige nachtrust. Maar ondanks deze relatief hoge comfort die ik tot dusver nog niet gezien had in Russische treinen was het onmogelijk gebleken om goed te slapen. Kijk, een hangmat of een andere deinende ondergrond zou het slaapcomfort moeten bevorderen, maar een rammelende herriemakende trein is toch van een andere orde. Bovendien heb je nog passerende treinen met zoveel herrie en lichtflitsen dat een spookhuis op de kermis erbij verbleekt. Uitgerekend bij het luisteren van het album "The Dawnseeker" van "Sleepthief" ben ik ingedommeld, dat weet ik omdat ik een paar tracks gemist had toen ik het laatste nummer hoorde.

Moskou

Om 4:30 gaan de felle TL-lampen plotseling aan. Subtiliteit kent immers geen grenzen. Het is nog een uur voor aankomst, maar de dikke blonde conductrice herinnert ons er een keer of twee aan om wakker te worden en gereed te zijn.
Het was nog donker buiten en er was nog helemaal niets te zien. Toen ik een half uurtje later keek ving ik in de schemering de eerste glimps op van Moskou: drie rokende koeltorens. Gezellig. Om precies 5:30 waren we op het Leningradsky treinstation in Moskou aangekomen. Dit station ligt aan een plein met drie andere treinstations. Dit feitje moest me laten realiseren hoe gigantisch groot Moskou wel niet is, maar door m'n lichtelijke slaapgebrek drong het niet erg door. Als de taxichauffeur er niet zijn typische Russische rijstijl op had nagehouden was ik in de taxi wel in slaap gevallen. Maar in plaats daarvan zat ik voorin goed ingepakt en hield iedere manouvre in de gaten. Het gebruik van het gaspedaal werd niet geschuwd en ook de wegmarkering zijn slechts vage richtlijnen hoe het verkeer zich over de wegen moet voortbewegen.
We hebben een half uurtje door Moskou gescheurd om uit te komen voor de deur van een van de vele duizenden flats die in Moskou staan. Hier zou ik de komende week verblijven. De eerste vijf uur in Moskou heb ik echter slapend doorgebracht.

Toen ik wakker werd was er al een halve dag voorbij, maar er was genoeg tijd om het centrum in te gaan. Daarvoor moesten we met de metro, en om bij het dichtstbijzijnde metrostation op te stappen (Vykhino) moesten we eerst nog zo'n 3 kilometer met een taxibusje reizen. Dan is het zo'n 25 minuten reizen terwijl de metro met een noodgang door de Moskouse tunnels dendert. Er zijn veel overeenkomsten met de metro in Sint-Petersburg. Het zijn dezelfde treinstellen die minstens net zoveel lawaai maken. Bovendien zijn de stations hier nog uitgedoster dan in Sint-Petersburg, dit zijn halve paleizen: kroonluchters, mozaïeken, standbeelden en andere verfraaïngen. Ondanks de enorme drukte op ieder tijdstip van de dag is het een genoegen om je op de perrons te begeven.

We stapten uit bij het station Okhotny Ryad, liepen langs de Doema om zo richting het beroemdste plein van Rusland te lopen: het Rode Plein. Een mooie ervaring om dit plein eindelijk met ogen te zien: het Kremlin, het GUM en natuurlijk staat daar de Basiliuskathedraal. Het was mooi weer en de kathedraal lag er prachtig bij, ik kon m'n ogen er niet van afhouden. Van binnen oogt het wel een stuk somberder, het is en blijft een orthodoxe kerk. Ook is op het Rode Plein het mausoleum van Lenin, maar het was een maandag en dan is het gesloten. Jammer, ik had het wel graag willen zien.

Rondom het Rode Plein zijn nog veel andere bezienswaardigheden: het GUM, een winkelcentrum waar het als Nederlandse toerist gerechtvaardigd is om de handelswijze "kijken, kijken, niet kopen" toe te passen. Ook is er het Alexanderpark, het Manegeplein en natuurlijk het Kremlin. Binnenin het Kremlin zijn een aantal kerken te bezichtigen, en enkele massieve objecten zoals kerkklokjes van 150000 kilo. Het Kremlin was niet zo groot als ik dacht, althans, het begaanbare stuk. Je moet je aan de voorschriften houden, als je ook maar een voet buiten het toegestane gebied zet kan je rekenen op een ferm fluitsignaal van de surveillanten.

Dit zijn natuurlijk de bekendste bezienswaardigheden van Moskou, maar in deze gigantische stad is uiteraard veel meer te zien. Relatief dichtbij het Kremlin is de Christus-Verlosserkerk te vinden. Wederom een orthodoxe kerk, maar heel anders dan dat ik ze tot dusver heb gezien: goed verlicht en ruim. Een mooie kerk om even een rondje doorheen te lopen.
Als je door Moskou wandelt moet je blind zijn om niet een van de Zeven Zusters tegen het lijf te lopen. Deze onheilspellend ziende wolkenkrabbers stammen uit de tijd van Stalin en zijn nog steeds in gebruik. Een van de Zeven Zusters is bijvoorbeeld de staatsuniversiteit. Het is een heel karakteristieke bouwstijl met een grote sovjetster op de toren, en hier en daar is een hamer en sikkel te zien.
Er is ook het Poesjkin-plein, met een standbeeld van Ruslands literaire trots: Aleksandr Poesjkin. Je hoeft je niet heel erg in Rusland te verdiepen om kennis te maken met dit fenomeen, je komt zijn naam overal tegen. Aan de Arbat, een bekende straat in Moskou, staat ook een huis waar Poesjkin een tijdje gewoond heeft.
Daarnaast is er het VDNKh: een handelscentrum. In de tijden van de Sovjetunie was iedere Sovjetstaat hier vertegenwoordigd met een eigen handelsgebouw. Deze gebouwen zijn er nog steeds, maar nu wordt er alleen wat algemene goederen verkocht. Bovendien staan er achteraan het terrein een vliegtuig, een oude Russische raket en een locomotief. Het was immers een plaats om de kracht van de Sovjetunie te laten zien.
Op een andere dag zijn we ook naar het Tsaritsino-park en -museum geweest. Dit is een paleis dat stamt uit de tijd van Catherina II. Mij werd verteld dat zij het paleis maar niks vond en er uiteindelijk ook amper verbleef. Na die opmerking had ik wel een beetje een beeld wat voor vervelend mens die tsarin geweest moest zijn. Binnenin is een museum, met heel veel portretten van Catherina II. Ze is zo'n 30 jaar aan de macht geweest, maar opmerkelijk genoeg ziet ze er op ieder portret even oud uit. In het museum zijn ook bouwtekeningen te zien van het paleis en opgravingen. De opgravingen zijn overigens nog steeds in volle gang, onder de grond ligt nog een schat aan objecten. Vlak voor het paleis zijn de contouren te zien van een gebouw dat volgens mij een kerk geweest moest zijn.
Later die dag ook nog het Park van de Overwinning bezocht, op de Poklonnayaheuvel. Hier is een ruim 140 meter hoge obelisk te zien die moet terugdenken aan de Tweede Wereldoorlog.
Op de laatste dag in Moskou ben ik nog naar de wereldberoemde Tretjakovgalerij geweest. Veel schilderijen, waarvan een aantal vrij bekende. Nu ben ik geen groot kunstkenner, maar af en toe zag ik toch iets wat ik uit een vaag ver verleden herkende. Van dit museum had ik dezelfde verwachting als de Hermitage, qua grootte. Hoewel er honderden schilderijen te zien zijn, kan je het toch gemakkelijk in een twee of drie uurtjes allemaal bezichtigen. Dat viel wel mee dus. Dat kwam mooi uit, want later die avond stond de trein klaar om me naar de volgende bestemming te brengen: Kaloega.

Kaloega

Na een aantal dagen Moskou begon de drukte toch wel te kriebelen en werd het tijd om de miljoenenstad in te ruilen voor een stad van 'maar' 300000 inwoners: Kaloega. Deze stad ligt zo'n 200 kilometer ten zuidwesten van Moskou. In drie uur word je daar met de trein naar toe gebracht, als je pech hebt stopt ie op de meest onbenullige plaatsen. Soms was een station van zo weinig betekenis dat ze 'm maar "165 km" genoemd hebben, blijkbaar uit gebrek van betekenisvolle dorpen in de buurt. Deze naam zegt niets anders dan dat je 165 kilometer van Moskou verwijderd bent.
Kaloega is van oorsprong een handelaarsstad, tegenwoordig is de auto-industrie daar met een flinke opmars bezig. Ook staat de stad in het teken van de lucht- en ruimtevaart: dit is te danken aan Konstantin Tsiolkovsky. Hij heeft in de 19e eeuw lesgegeven en heeft baanbrekende theorieën opgesteld voor de lucht- en ruimtevaart. Wat je daarvan terugziet is een aantal standbeelden, en een museum omringd door oude Russische raketten. Een ander exemplaar van dezelfde raket had ik al bewonderd in Moskou toen ik het VDNKh bezocht.
Net zoals in Veliki Novgorod laat ook Kaloega het ware gezicht zien van moedertje Rusland. Het is een eenvoudige stad, maar bij mij kwam het meer over als een groot dorp. De woonwijk waar ik me begaf tijdens mijn verblijf zag er erg dunbevolkt uit, ondanks het feit dat het centrum niet gek ver weg was.

Verkeer

Zoals ik al eerder aangaf, is het verkeer een tikkeltje anders dan ik als Nederlander gewend ben. Dit merkte ik al in de eerste meters openbaar vervoer in Sint-Petersburg tot aan de laatste minuten in Moskou. Maximumsnelheid? Welnee, zolang er ruimte is en de stoplichten niet op rood staan: gas er op. Rechts inhalen? Waarom niet, als daar toch ruimte is? APK? Kom nou, de auto start nog en kan me van A naar B brengen. Autogordels? Dat is voor mietjes. Ik denk dat je snapt hoe ik me voelde om op de bijrijdersstoel van een Lada-taxi te zitten met defecte autogordel.
Ik heb eens gevraagd naar het aantal verkeersdoden in Rusland, want zoals ik dat aanschouwde moeten er in dit land wel miljoenen doden per jaar vallen, al dan niet met wodka in het spel. Maar er werd me verteld dat het 'maar' 10000 doden per jaar zijn. Gezien de omstandigheden vond ik dat aantal erg laag.

Twee gezichten

Wanneer je je onder de mensen begeeft, merk je overduidelijk dat Rusland twee gezichten heeft. Het eerste gezicht is maar al te bekend bij ons Europeanen: Russen zijn nors en egoïstisch. Dit merk je al bij de visumaanvraag bij de ambassade: echt welkom voel je je niet, er kan geen lachje van af. In de metro's van Sint-Petersburg en Moskou kijken alle mensen doelloos voor zich uit of lezen een boek. De mensen in winkels of bij de ticketverkoop zijn machines die hun werk 24 uur per dag 7 dagen in de week te doen. Vraag je ze iets dat niet precies binnen hun verantwoordelijkheid valt, dan zeggen ze gewoonweg dat ze het niet weten. En daarmee is het probleem voor hun afgedaan.
Dit zijn de mensen zoals je ze in het openbaar aantreft. Ik kon me daar eerst wel druk om maken, maar dat is vrij zinloos.
Maar ik heb het geluk gehad dat ik ook mensen heb ontmoet in huiselijke kring en dan weet je niet wat je meemaakt. Zelden ben ik zo hartelijk ontvangen als bij de twee families waar ik in Rusland heb mogen verblijven. Als je aankomt na een lange treinreis staat het eten al klaar op tafel en kan je meteen aanschuiven. Soms had ik op een dag zoveel gegeten dat ik de volgende dag amper aan het ontbijt kon beginnen. Het voelde niet goed om vaak "nee" te moeten zeggen op hetgeen dat je wordt aangeboden, maar ja, m'n maag heeft ook maar een beperkte capaciteit. Het is waar wat ze zeggen: Russen zijn ontzettend gastvrij. Laat je niet afschrikken door de boze meneren en mevrouwen op de ambassade.

Conclusie

De reis naar Rusland was de meest indrukwekkende reis geweest die ik ooit heb gemaakt. In twee weken tijd heb ik ontzettend veel gezien en veel mensen ontmoet. Ik schrijf dit nu twee maanden na thuiskomst, en er is geen dag voorbij gegaan zonder er aan terug te denken met een goed gevoel. Deze reis was nooit wat geworden zonder de mensen die al die tijd bij mij geweest zijn. Ik ben hen en hun familie en vrienden ontzettend dankbaar voor alles wat ze voor me gedaan hebben. Ik heb me thuisgevoeld, geen moment had ik de behoefte om terug te gaan naar Nederland ondanks de lagere standaarden op bijna ieder gebied.
Na m'n reis heb ik verscheidene mensen hardop horen denken om een keer naar Rusland te gaan, maar terwijl ze dat zeggen hoor je toch die typische terughoudendheid. Na deze reis kan ik Rusland alleen maar aanbevelen.

Wat ik er aan overgehouden heb? Een aantal foto's, een fles wodka en een hele mooie herinnering die me nog lang bij zal blijven.

Reis weergeven op een grotere kaart